تبلیغات
فونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا ساز
فونت زیبا ساز

پیغام ورود و خروج



ساعت ساعت ساعت فلش
همه چیز درمورد شهرلیکک و قوم لر
همه چیز درمورد شهرلیکک و قوم لر
بهمیی را دوست میداریم و به قوم لر افتخارمیکنیم 
قالب وبلاگ
نویسندگان
صفحات جانبی

مقدمه

     «زنان ایل بختیاری فوق العاده پایبند پاکی و تقوی هستند کمتر از چادر استفاده می کنند ولی در پوشیدن شلوار افراط می نمایند. برای هر شلوار تقریبا هفت متر پارچه مصرف می شود. هر زن بختیاری بیش از پنج شلوار روی هم می پوشد شلواری که روی همه شلوار ها می پوشد اغلب مخمل سیاه یا آبی است که حاشیه تحتانی آن را با سکه های نقره ای تزئین می کنند. هر زن بختیاری باید کلاه مخصوصی از مخمل که با مهره های کوچک و الوان به نام منجوق زینت می یابد و «لَچَک» نام دارد به سر داشته باشد . سایر پوشاک زنان شامل : «مَینا» یا مقنا(مقنعه) است. زنان قسمتی از مینا را به لچک سنجاق می کنند و بقیه اش را روی شانه ها  و پشت سر می اندازند می اندازند. همچنین پیراهن دراز که تا مچ پاهایشان امتداد دارد. نوعی گیوه ی ظریف به نام گیوه ملکی سبز به پا می کنند. زینت زنان عبارت است از گردنبند و قاب قرآن نقره یا چرمی که به بازو می بندند و حنای زیادی برای رنگین کردن گیسوان و ناخن های دست و پا استعمال می نمایند.»1

 زن بختیاری در همه کارهای زندگی دوشادوش مرد پیش می رود  و هم در جنگ ها وارد می شود و هم در بزم ها و میدانها و در کارهای خانوادگی و ایلی نمی توانند با چادر  و روبنده باشند و از سوی دیگر چون خود را بسیار توانا و همسنگ مردان و گاهی جلوتر از آنان می دانند نیازی به چادر و پیچک و روبنده پیدا نمی کنند و نیز در میان بختیاری ها جنگجویی و حماسه به شدت رواج دارد و از میان همه کتابها شاهنامه فردوسی را بسیار دوست دارند و در نوبهار و میهمانی ها با آواز بلند و آهنگ ویژه می خوانند و کمتر کسی پیدا می شود که با شاهنامه آشنایی نداشته باشد  و چند بیتی از آن را از بر نداند . همین آشنایی با آئین و فرهنگ کهن ، بختیاری را از جاهای دیگر ممتاز کرده است. و زن بختیاری جز شوهر خودش مرد دیگری را به شمار نمی آورد .  بدین رو زنان بیشتری و اکثریت قریب به اتفاق گشاده رو هستند. تنها چارقد به نام « مَی نا» به سر دارند که سر و گردن آنها را می پوشاند اما روی و زلف آنها باز است و چادر را هم تنها در وقت میهمانی یا گردش به سر می اندازند . در ایل نشین ها چادر بسیار کم است و زنان به همان سر بنده بسنده می کنند اما آنها که روستا نشین هستند چادر ، مینا و حتی روبنده دارند. اما شرم با حجاب و در پرده بودن توفیر دارد. چه شرم و آزرم یکی از صفات بسیار پسندیده ایرانیان است . زنان بختیاری هم بیشتر شرمگین هستند و این شرم به زیبایی و گیرایی زن می افزاید و در نوشته های پهلوی درباره ی زن سخن بسیار رفته و یکی از صفات خوب زن را شرمگینی دانسته اند.

شیوه رخت پوشیدن و نوع و جنس آن :

     رخت پوشیدن و نوع و جنس آن در بختیاری چه زنان و چه مردان ویژه خود آنان می باشد . زنان دلبستگی بسیاری به زیبایی و دوخت و جنس و رنگ رخت دارند . رخت آنان با آنکه  هم از نظر بها و هم از نظر وزن سنگین است  اما از آن سرپیچی نمی کنند. زن بختیاری با آنکه بسیار کار دارد اما از آرایش و پیرایش خود دست بر نمی دارد

نوع رخت زنان بختیاری   

     نوع رخت زنان بختیاری معمولا عبارت است از : یک شلوار که بیشتر پارچه سیاه رنگ است و تنگ دوخته می شود یک یا دو شلوار که از پارچه های رنگین چیت ، ابریشم، مخمل، یا زری و یا اطلس و مانند آنها که در برخی از آنها نوارهای زرین و سیمین در کناره و لبه آنها می دوزند . این سر شلوارها تا پایین زانو  و برخی تا سر پنجه پا می باشند و بسیار گشاد و دارای چین های فراوانی است یک یا دو پیراهن (پیراهن و زیر پیراهن) دارند که پیراهن کوتاه و دارای دو چاک در دو طرفش می باشد و کوتا است که تا بالا و روی زانو بیشتر نمی آید . پیراهن نیز از پارچه رنگین درست می شود و یک مینا (چارقد) که از جنس پارچه ی نازک دوخته می شود. مینا جوری دوخته می شود که سر و گردن را می پوشاند نیمی از آن پشت سر و نیمی روی سینه را می گیرد و این مینا با دو سنجاق بر سر گیر می کند( که سنجاقها از افتادش جلو گیری می کنند)

    یک الخلوق(ارخالق) یا جلیقه (کت) هم روی پیراهن می پوشند که بیشتر از مخمل یا پارچه ای مانند آن درست می شود که کناره آن را نوار زرین می دوزند . یک لچک و یک مینا به سر می کنند . لچک پارچه ای است که جلو آن بیشتر مخمل یا اطلس است و پشت آن پارچه نازک تری است به  این لچک مهره های ریزی با نقش ویژه ای می دوزند که آن مهره ها را «منجوق» می گویند . چادری هم دارند که در وقت میهمانی یا سفر بکار می برند . هنگامی که این رخت را کامل بر تن می کنند، درست مانند سروی نمودار می شوند که به ویژه در وقت عروسی بسیار زیبا و گیرا می باشد 2

    بانوان بختیاری دارای یک کلاهک (نیمه عرقچین)، یک روسری به نام مینا ، پیراهن بلند، تنبان(شلیته)، یک جفت گیوه برازنده ، یَل(کت) و چادری توری می باشند.  کلاهک بانوان بختیاری:  از پارچه های الوان و مخمل دوخته می شود برش آن دو تکه ای است یکی پشت و دیگری در بالای سر فرار می گیرد. بخش پشت سر به شکل نیم دایره است که دنباله ای پهن دارد و این دنباله تا نزدیک پایین گردن می رسد.

روسری بانوان بختیاری

    مینا: روسری زنان بختیاری که مشهور به میناست ، یک روسری کم عرض در حدود یک متر و طول سه متر و نیم از پارچه های نازک حریر مانند به رنگ های آبی زرد ، سرخ و بنفش است که روی کلاهک بر سر می نهند رنگ آن همیشه ساده (بدون گل و بوته) ولی الوان است طول مینا را معمولا چند بار پشت سر تا می زنند( به طویکه چند لا می شود) و یکبار آخرین قسمت مینا را در جلوی صورت از زیر چانه می گذرانند و گوشه آن را در کلاهک ( که در زیر مینا قرار دارد) با سنجاق محکم می کنند  در این حالت روسری در پهنای خود بر روی سینه و جلوی بدن و همچنین در پشت سر و کمر گاه افتاده است و درازی بخش پایین مینا ( که برای قشنگی مملو از سکه های تزئینی است ) گرداگرد بدن در حدود کمرگا جلوه گری می کند ضمنا برای اینکه مینا از سر نیفتد  با منجوق های بلند آن را به کلاهک درز می گیرند  و همچنین رشته ای تزئینی متشکل از منجوق ها و سکه های تزئنیی از زیر چانه می گذرانند و از دو طرف در بالا بر روی مینا و کلاهک محکم بند می کنند. روسری مینا با طرز بسته شدن آن بر سر وضعیتی خاص دارد و ویژه بانوان بختیاری است و در نزد بانوان دیگر ایرانی مرسوم نیست.

     لچک(کلاهک): کلاهی است که در زیر مینا قرار می گیرد و با پشت سوزنی به مینا متصل می گردد. اندازه دقیقش 25*10 سانتیمتر است دو بند دارد که در  زیر گلو  بسته می شوند و زیر لچکی به قسمت گره خورده آنان وصل می گردد. در جلوی آن اشرفی می دوزند بر روی آن منجوق و الماس نما (نگین های کوچک و الوان می دوزنند. زیر لچکی(بُن نایی): سکه های طلا یا نقره را به هم جوش داده و در زیر گلو لچک متصل می کنند.   بند سوزن : (سیون بن): برای محکم کردن مینا بر روی لچک مورد استفاده قرار می گیرد که به شکل های مختلف مهره، گیره، سنجاق دیده می شود ( معمولا رشته زنجیری شکل است) که بنا به استطاعت هر فرد از گوی های رنگی یا گیره هایی از جنس طلا و نقره  انتخاب می شود.   دستمال(شَده): دستمال چهار گوش مشکی ابریشمی است که آن را بر روی پیشانی بسته و از روی دو گوش نیز می گذارند و در پشت سر دو طرف آن را به هم گره می زنند

پیراهن بانوان بختیاری

       پیراهن بانوان بختیاری دارای برشی ساده است آستینش راسته و با زیر بغلی یقه آن گرد و جلو باز است قد آن تا به وسط ساق پا می رسد و در پهلو از پایین دامن تا دود کمرگاه اندکی پایین تر چاک دارد. جنس پارچه از ساتن رنگی و اغلب بدون گل و بوته است گاهی بر دامن آن در جلو تزئیناتی از نوع پولک و زر یا سکه های تزئینی تعبیه می کنند.. یل(کت): بانوان بختیاری یلی نیز دارند که بر طبق معمول از مخمل گلدار یا ساده گاهی با سر دست مزین و با یقه خوابیده می باشد و در جلو  با دکمه بسته می شود و آن را بر روی پیراهن می پوشند .

چادر بانوان بختیاری:

     پوشش دیگری که وضع بانوان بختیاری را مشخص می کند انتخاب چادر آنان است . این چادر از جنس توری و گاه مزین به تارها و نقش ها و حاشیه های تزئین شده است و همچنین سراسر کناره های چادر اغلب دارای زر و زیور و سکه های تزئینی می باشد.  پاپوش بانوان بختیاری | گیوه هایی از نوع گیوه های شیراز است که در محل تهیه می شود و یا از اصفهان و شیراز فراهم می گردد و زن مرد از آن استفاده می کنند . ضمنا از از مورد استفاده قرار دادن کفش های شهری و یا کفش های دوخت محلی نیز دریغ ندارند.

جامه های زنان بختیاری:

    جومه: پیراهنی است آستین بلند مچ دار که در پیش سینه اش چاکدار بوده و سه دکمه بر آن می دوزند بالا تنه و دامنش صاف و بدون چین می باشد بلند آن تا زیر زانو می رسد و دو طرف پایین دامنش آن را به اندازه 20 سانتی متر چاک می دهند و بیشتر آن را از پارچه های زمینه سرخ و سبز و مشکی و سرمه ای گلدار می دوزنند.  فرم : پیراهنی است که بالا تنه اش تا کمر ساده بوده دامن آن تا زیر زانو می رسد و چین های ریزی دارد و آستین هایش نیز بلند و ساده می باشد

     شلوار قِری: (شولار قری) به صورت دامنی بلند و چین دار دوخته می شود. معمولا برای تهیه آن از رنگ های شاد استفاده می گردد و  نزدیک به 10 متر پارچه (مخمل) می برد که آن را 10 تخته کرده و به هم می دوزند و در لیفه اش بند تنبان می اندازند و به پا می کنند. این تنبان ، همیشه از مخمل های خوشرنگ و الون و گاهی در زمینه و گل و بوته دار تهیه می شود از این شلوار ها دو تا در روزهای معمولی به پا کرده و زیر آنها «پاکش» می پوشند. پاکش شلواری است از پارچه ارزان قیمت معمولی مانند زیر شواری مردان دوخته شده و زیر شلوار قری به پا می کنند....  خالک، گوشواره ، انگشتری ، النگو، بازوبند ، خلخال و... از دیگر تزئینات مورد استفاده بانوان بختیاری بوده است

                                                                     (با اندکی تلخیص)

منابع :

اـ ایرج افشار سیستانی ، مقدمه ای بر شناخت ایل ها ، چادر نشینان و طوایف عشایری ، چاپ اول ، ناشر مولف، 1366

2ـ علیقلی محمودی بختیاری ، مقاله زن و زناشویی در بختیاری، مجله حافظ 1، موسسه آریا، خردادماه 1342، ص 146ـ147

3ـ لباس زنان بختیاری، ساکن روستای پاکچ ، مجله هنر و مردم ش 35

  تصاویری از لباس زنان بختیاری:  

 

 

زن بختیاری 

 

http://dl.topnaz.com/2012/08/resized_204048_453.jpg


 


[ پنجشنبه 3 اردیبهشت 1394 ] [ 05:51 ب.ظ ] [ محمدرضا شاکری ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :


برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


کد گالری

mouse code

كد ماوس